भारताला 2011 मध्ये वन डे वर्ल्ड कप जिंकून देणारे मास्टरमाईंड गॅरी कर्स्टन यांचे नाव पुन्हा एकदा क्रिकेट वर्तुळात चर्चेत आले आहे. अकरा वर्षांपूर्वी वानखेडे स्टेडियमवर महेंद्रसिंग धोनीने मारलेला तो विजयी षटकार आजही प्रत्येक भारतीयाच्या डोळ्यासमोर तरळतो. तो क्षण, तो विजय आणि त्यामागे असलेला अदृश्य हात म्हणजे तत्कालिन भारतीय संघाचे प्रशिक्षक गॅरी कर्स्टन. त्यांच्या शांत, संयमी आणि रणनितीपूर्ण मार्गदर्शनाखाली भारताने तब्बल 28 वर्षांनी वन डे विश्वचषकावर आपले नाव कोरले होते. आता कर्स्टन यांचे नाव पुन्हा एकदा मोठ्या जबाबदारीसाठी चर्चेत आल्याने क्रिकेट चाहत्यांमध्ये उत्सुकता शिगेला पोहोचली आहे.
गॅरी कर्स्टन यांनी 2008 मध्ये भारतीय संघाचे मुख्य प्रशिक्षक म्हणून पदभार स्वीकारला होता. त्यावेळी भारतीय संघात मोठे आणि अनुभवी खेळाडू होते, पण त्यांना एका योग्य मार्गदर्शकाची गरज होती. कर्स्टन यांनी ती भूमिका चोख बजावली. त्यांनी खेळाडूंना केवळ तंत्रशुद्ध क्रिकेट खेळायला शिकवले नाही, तर मानसिकदृष्ट्या अधिक कणखर बनवले. सचिन तेंडुलकर, वीरेंद्र सेहवाग, महेंद्रसिंग धोनी, युवराज सिंग, गौतम गंभीर यांसारख्या दिग्गजांना एकत्र घेऊन एक मजबूत संघ तयार करण्याची किमया त्यांनी साधली. खेळाडूंना स्वातंत्र्य देऊन त्यांच्या नैसर्गिक खेळाला प्रोत्साहन देणे, हे त्यांच्या प्रशिक्षक शैलीचे वैशिष्ट्य होते. त्यांनी संघातील प्रत्येक खेळाडूशी वैयक्तिक पातळीवर संवाद साधला, त्यांच्या अडचणी समजून घेतल्या आणि त्यांना योग्य दिशा दिली.
2011 च्या विश्वचषकात भारतीय संघाने केलेल्या कामगिरीमध्ये कर्स्टन यांचा मोलाचा वाटा होता. साखळी फेरीपासून ते उपांत्य आणि अंतिम सामन्यापर्यंत, त्यांनी प्रत्येक टप्प्यावर संघासाठी योग्य रणनीती आखली. दबावाच्या परिस्थितीतही खेळाडूंना शांत कसे राहायचे, याचे धडे त्यांनी दिले. श्रीलंकेविरुद्धच्या अंतिम सामन्यात, जेव्हा भारताची सुरुवात अडखळली होती, तेव्हा कर्स्टन यांनी धोनीला वरच्या फळीत फलंदाजीला पाठवण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. हा निर्णय ऐतिहासिक ठरला आणि धोनीने आपल्या नेतृत्वात भारताला विजयापर्यंत नेले. हा विजय केवळ एक विश्वचषक नव्हता, तर भारतीय क्रिकेटच्या सुवर्णकाळाची ती सुरुवात होती आणि त्याचे शिल्पकार होते गॅरी कर्स्टन.
विश्वचषकानंतर त्यांनी भारतीय संघाचे प्रशिक्षकपद सोडले आणि त्यानंतर दक्षिण आफ्रिकेच्या संघाचे प्रशिक्षक म्हणूनही त्यांनी यशस्वी काम केले. त्यांची ओळख एक शांत, पण तितकेच प्रभावी रणनीतीकार अशी आहे. ते खेळाडूंना केवळ क्रिकेट शिकवत नाहीत, तर त्यांना आयुष्यात कसे पुढे जायचे हे देखील शिकवतात असे अनेक खेळाडू सांगतात. त्यांच्या ड्रेसिंग रूममधील सकारात्मक वातावरण आणि खेळाडूंच्या मानसिक आरोग्यावर दिलेला भर यामुळे ते नेहमीच यशस्वी ठरले आहेत.
आता पुन्हा एकदा गॅरी कर्स्टन यांचे नाव चर्चेत येण्यामागे अनेक कारणे आहेत. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील काही संघांकडून त्यांना प्रशिक्षकपदासाठी विचारणा होत आहे, तर काही इंडियन प्रीमियर लीग (IPL) संघांनीही त्यांच्या अनुभवाचा फायदा घेण्यासाठी संपर्क साधल्याची चर्चा आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक नवोदित खेळाडूंना फायदा होऊ शकतो आणि ते एखाद्या संघाला पुन्हा यशाच्या शिखरावर घेऊन जाऊ शकतात, अशी क्रिकेट तज्ज्ञांची अपेक्षा आहे. त्यांची क्रिकेटची समज, दबाव हाताळण्याची क्षमता आणि खेळाडूंना प्रोत्साहित करण्याची हातोटी यामुळे ते कोणत्याही संघासाठी एक अनमोल रत्न ठरतात.
गॅरी कर्स्टन यांचे भारतीय क्रिकेटमधील योगदान विसरता येणार नाही. त्यांनी भारतीय संघाला केवळ विश्वचषक जिंकून दिला नाही, तर संघाला एक नवीन दिशा आणि आत्मविश्वास दिला. त्यांच्या संभाव्य पुनरागमनाच्या बातम्यांनी पुन्हा एकदा क्रिकेट जगतात चैतन्य निर्माण झाले आहे. भविष्यात ते कोणत्या भूमिकेत दिसतात आणि कोणत्या संघाला आपल्या मार्गदर्शनाने यशाच्या शिखरावर घेऊन जातात, हे पाहणे निश्चितच उत्सुकतेचे ठरणार आहे.
By
By
