**मेटा वर्णन:** मराठा आरक्षणाच्या लढ्यात आता नवी बाजू समोर आली आहे. मनोज जरांगे पाटील यांच्या उपोषणादरम्यान मराठा क्रांती मोर्चाने नाशिकमध्ये बैठक घेऊन SEBC आरक्षणावर भर दिला आहे, तसेच जरांगे पाटलांच्या कार्यपद्धतीवरही भाष्य केले.
राज्यात मराठा आरक्षणाचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून, मनोज जरांगे पाटील यांचे उपोषण सुरू आहे. अशातच, मराठा क्रांती मोर्चाच्या पदाधिकाऱ्यांनी नाशिकमध्ये एक महत्त्वपूर्ण बैठक घेतली. या बैठकीत त्यांनी जरांगे पाटलांच्या आंदोलनाला पाठिंबा दर्शवला असला तरी, आरक्षणासंदर्भात त्यांची भूमिका आणि जरांगे पाटलांच्या कार्यपद्धतीवर त्यांनी स्पष्ट शब्दात मते मांडली आहेत, ज्यामुळे मराठा आंदोलनाला एक वेगळी दिशा मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
### मराठा क्रांती मोर्चाची SEBC आरक्षणाची मागणी
नाशिकमधील या बैठकीत मराठा क्रांती मोर्चाच्या पदाधिकाऱ्यांनी मनोज जरांगे पाटलांच्या आंदोलनास आपला पाठिंबा असल्याचे स्पष्ट केले. मात्र, त्यांच्या मुख्य मागण्या एसईबीसी (SEBC) आरक्षणासंदर्भात असल्याचे त्यांनी आवर्जून सांगितले. मराठा समाजाला एसईबीसी आरक्षण देणे ही सरकारची जबाबदारी आहे. या प्रसंगी, त्यांनी मंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी मराठा समाजाच्या विरोधात काम केल्याचा आरोप केला. तसेच, मराठा समाजाच्या बाबतीत सरकार गंभीर नसून सध्या साडेतीन कोटी मराठे एसईबीसीचा लाभ घेत असताना सरकार याकडे दुर्लक्ष करत असल्याचे मतही पदाधिकाऱ्यांनी मांडले.
### सरकारच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह आणि नवी रणनीती
बैठकीनंतर माध्यमांशी बोलताना किरण गायकर यांनी सरकारकडे अनेक प्रश्न उपस्थित केले. मराठा समाजात काम करणाऱ्या अभ्यासकांसोबत सरकारने बैठक घ्यावी, सारथीला किती निधी दिला हे जाहीर करावे, तसेच अण्णासाहेब पाटील आर्थिक विकास महामंडळाबाबत सरकारकडून व्याज परतावा दिला जात नाही, यावर त्यांनी लक्ष वेधले. शिष्यवृत्तीसाठी २०० कोटी रुपये देतोय असे सरकार सांगत असले तरी, ‘देतोय’ नव्हे तर ‘दिले’ असे सांगा, अशी मागणीही त्यांनी केली. हैदराबाद गॅझेट बाबतीत आपण मराठवाड्याच्या पाठिशी आहोत, पण एसईबीसीच्या मागणी बाबतीत मराठवाड्यातील लोकांनी आपल्या पाठीशी उभे राहावे, असे आवाहन गायकर यांनी केले. जरांगे पाटील आणि त्यांच्या मागणीत फरक असून, आपण एसईबीसीचा लढा लढत आहोत, तर जरांगे पाटील तिकडून लढत आहेत. जरांगे पाटील एसईबीसीबाबत का बोलत नाहीत, हे त्यांनाच विचारावे, असेही गायकर म्हणाले.
### जरांगे पाटलांच्या कार्यशैलीवर संजीव भोर यांची थेट टिप्पणी
मराठा क्रांती मोर्चाचे पदाधिकारी संजीव भोर यांनी मनोज जरांगे पाटलांच्या कार्यशैलीवर थेट भाष्य केले. “जरांगे पाटील यांनाच सर्व समजतं असे नाही,” असे ते म्हणाले. जरांगे पाटलांची कार्यशैली अशी आहे की कोणालाच विचारायचे नाही, इतरांनी कोणी अभ्यासाची भूमिका मांडावी हे त्यांना चालत नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. आम्ही मागील १५ वर्षांपासून आंदोलन करत आहोत, तर जरांगे पाटलांचे आंदोलन आता सुरू झाले आहे, अशी आठवणही भोर यांनी करून दिली. मात्र, जर कोणी जरांगे पाटलांचे आंदोलन चिरडून टाकण्याचा प्रयत्न केला, तर आम्ही पाटलांसोबत राहू, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
### आंदोलनाच्या नैतिकतेचा मुद्दा
याचबरोबर, भोर यांनी आंदोलनातील नैतिकतेवरही भर दिला. मराठा क्रांती मोर्चाची संस्कृती सर्वांना माहिती आहे. कोणालाही अर्वाच्य भाषेत शिवीगाळ करणे आम्हाला मान्य नाही. कोणत्याही नेत्याला किंवा महिला अधिकाऱ्याला शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्यासमोर बसून अर्वाच्य भाषेत शिव्या देणे मराठा समाजाला मान्य नाही, असे स्पष्ट मत त्यांनी मांडले.
### निष्कर्ष
नाशिकमधील मराठा क्रांती मोर्चाच्या या बैठकीमुळे मराठा आरक्षणाच्या लढ्यात दोन भिन्न विचारधारेचे पैलू समोर आले आहेत. एकीकडे मनोज जरांगे पाटील यांचे आक्रमक उपोषण सुरू असताना, दुसरीकडे मराठा क्रांती मोर्चा एसईबीसी आरक्षणावर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे आणि आंदोलनातील नैतिक मर्यादा अधोरेखित करत आहे. या दोन्ही दृष्टिकोनांचा मराठा आरक्षणाच्या भविष्यावर काय परिणाम होतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.







