**मेटा डिस्क्रिप्शन:** माजी मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी नंदिग्राम पोटनिवडणूक लढवणार नाहीत. तृणमूल काँग्रेसने उमेदवार जाहीर केले आहेत. यामुळे पश्चिम बंगालच्या राजकारणात नवे वळण आले आहे.
पश्चिम बंगालच्या राजकारणात नेहमीच अनपेक्षित घडामोडी पाहायला मिळतात. यावेळी माजी मुख्यमंत्री आणि तृणमूल काँग्रेसच्या सर्वेसर्वा ममता बॅनर्जी यांनी एक मोठा निर्णय घेतला आहे, ज्यामुळे राजकीय वर्तुळात अनेक चर्चांना उधाण आले आहे. तब्बल १५ वर्षांनंतर त्या विधानसभेबाहेर राहणार आहेत, कारण त्यांनी नंदिग्राम पोटनिवडणूक न लढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयाने टीएमसीची पुढील रणनीती काय असेल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
## नंदिग्राम पोटनिवडणूक: टीएमसीचे नवे चेहरे
पश्चिम बंगालमध्ये ६ ऑक्टोबर रोजी नंदिग्राम आणि रेजीनगर विधानसभा जागांवर पोटनिवडणूक होणार आहे. तृणमूल काँग्रेसने या दोन्ही जागांसाठी आपले उमेदवार जाहीर केले आहेत. नंदिग्राममधून संचिता प्रधान (डे) तर रेजीनगरमधून रबीउल आलम चौधरी यांना पक्षाने उमेदवारी दिली आहे. मुख्यमंत्री सुवेंदू अधिकारी यांनी नंदिग्रामची जागा रिक्त केल्यामुळे ही पोटनिवडणूक होत आहे, तर रेजीनगरची जागा आम जनता उन्नयन पार्टीचे (एजेयूपी) संस्थापक हुमायून कबीर यांच्या राजीनाम्यानंतर रिक्त झाली होती.
## ममता बॅनर्जी: १५ वर्षांनंतर विधानसभेबाहेर
२०११ मध्ये पहिल्यांदा आमदार झालेल्या ममता बॅनर्जींसाठी ही एक ऐतिहासिक वेळ आहे. त्यांनी पश्चिम बंगालमधील भवानीपूर विधानसभा मतदारसंघातून पोटनिवडणूक जिंकून विधानसभेत प्रवेश केला होता. यापूर्वी त्या लोकसभेच्या खासदार होत्या. गेल्या १५ वर्षांत ममता बॅनर्जी विधानसभेबाहेर राहण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. त्यांचा हा निर्णय राजकीय निरीक्षकांसाठी कुतूहलाचा विषय बनला आहे.
## नंदिग्राम: संघर्षाचे आणि महत्त्वाचे केंद्र
नंदिग्राम हा मतदारसंघ तृणमूल काँग्रेस आणि भाजप यांच्यातील राजकीय संघर्षाचे नेहमीच एक प्रमुख केंद्र राहिला आहे. २००७ मधील भूसंपादन विरोधी आंदोलनाने २०११ मध्ये ममता बॅनर्जी आणि टीएमसीला सत्तेत आणण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. २०२१ मध्ये ममता बॅनर्जी यांनी येथून तत्कालीन विरोधी पक्षनेते आणि सध्याचे बंगालचे मुख्यमंत्री सुवेंदू अधिकारी यांच्या विरोधात निवडणूक लढवली होती, परंतु त्यात त्यांचा पराभव झाला होता. अधिकारी यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केल्यानंतर ते टीएमसीचे सर्वात मोठे प्रतिस्पर्धी बनले आहेत. २०२६ च्या विधानसभा निवडणुकीत, सुवेंदू अधिकारी यांनी नंदिग्रामसोबत भवानीपूर मतदारसंघातून निवडणूक लढवली आणि दोन्ही जागा जिंकल्या होत्या. नंतर त्यांनी भवानीपूरची जागा कायम ठेवली आणि नंदिग्राममधून राजीनामा दिला, ज्यामुळे ही जागा रिक्त झाली.
## टीएमसीच्या संघटनात्मक अडचणी आणि अंतर्गत पेचप्रसंग
विधानसभा निवडणुकीत सत्ता गमावल्यानंतर टीएमसी संघटनात्मक पेचप्रसंगाचा सामना करत आहे. ममता बॅनर्जी आणि ऋतब्रता बॅनर्जी यांचे गट पक्षाचे नाव आणि ‘दोन फुले व गवत’ या चिन्हावरून एकमेकांसमोर उभे ठाकले आहेत. दोन्ही गटांनी पक्षाचे नाव, चिन्ह आणि निधीवर आपला दावा सांगितला आहे. निवडणूक आयोगाने दोन्ही पक्षांशी चर्चा केली असली तरी, कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नाही. ऋतब्रता गटाने म्हटले आहे की ते टीएमसीचे नाव आणि चिन्हावर आपला दावा कायम ठेवतील आणि आयोगाकडून निर्णय न आल्यास ते अपक्ष उमेदवार म्हणूनही निवडणूक लढवू शकतात. यामुळे पोटनिवडणुकीपूर्वीच टीएमसीमध्ये अंतर्गत धुसफूस वाढली आहे.
## देशभरातील इतर पोटनिवडणुका
याच काळात देशातील इतर चार राज्यांमध्येही पोटनिवडणुका होत आहेत:
* **तामिळनाडू:** मदुरंतकम आणि धारापुरम (मरगथम कुमारवेल आणि पी. सत्यबामा यांच्या राजीनाम्यामुळे रिक्त)
* **पुदुचेरी:** थट्टानचावडी (एन. रंगस्वामी यांच्या राजीनाम्यामुळे रिक्त)
* **आसाम:** नागाव लोकसभा जागा (प्रद्युत बोरदोलोई यांच्या राजीनाम्यामुळे रिक्त)
या पोटनिवडणुकाही राजकीय दृष्ट्या महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत.
**निष्कर्ष:**
एकंदरीत, ममता बॅनर्जी यांचा नंदिग्राममधून माघार घेण्याचा निर्णय, टीएमसीमधील अंतर्गत वाद आणि देशभरातील इतर पोटनिवडणुका हे सर्व सध्याच्या राजकीय परिस्थितीला एक वेगळे वळण देत आहेत. पश्चिम बंगालमधील राजकारण आता कोणत्या दिशेने जाते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
By
By
