केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी नुकत्याच झालेल्या हिंदी दिनानिमित्त आयोजित कार्यक्रमात एक महत्त्वाचे विधान केले. त्यांनी महाराष्ट्राला ‘वीर सावरकरांची भूमी’ असे संबोधले, आणि सावरकर हे केवळ एक महान स्वातंत्र्यसैनिक आणि समाजसुधारक नव्हते, तर ते त्यांच्या काळातील सर्वात विद्वान भाषाशास्त्रज्ञ देखील होते, असे प्रतिपादन केले. शाह यांच्या या विधानाने सावरकरांच्या बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाच्या आणखी एका पैलूवर प्रकाश टाकला आहे.
**महाराष्ट्र वीर सावरकरांची भूमी आणि त्यांचे भाषिक योगदान**
अमित शाह यांनी आपल्या भाषणात सांगितले की, गुजरातचे असूनही, हिंदी भाषेच्या ज्ञानामुळे त्यांना राष्ट्रीय स्तरावर काम करताना कोणतीही अडचण आली नाही. या प्रसंगी त्यांनी वीर सावरकरांचे उदाहरण दिले. ते म्हणाले, “महाराष्ट्र ही वीर सावरकरांची भूमी आहे. आपण सर्व सावरकरांना एक महान स्वातंत्र्यसैनिक आणि समाजसुधारक म्हणून ओळखतो. तथापि, सावरकर हे त्यांच्या काळातील सर्वात विद्वान भाषाशास्त्रज्ञ देखील होते.” सावरकरांनी असे अनेक शब्द तयार केले जे त्यावेळी भारतीय भाषांमध्ये उपलब्ध नव्हते, आणि त्या सर्व शब्दांना मराठी राजभाषेत तसेच देशातील इतर भाषांमध्ये नैसर्गिक स्वीकृती मिळाली, असे शाह यांनी आवर्जून नमूद केले.
## सावरकरांचे भाषाशास्त्रज्ञ म्हणून योगदान
वीर सावरकरांनी केवळ स्वातंत्र्यसंग्रामातच नव्हे, तर भाषिक क्षेत्रातही मोठे योगदान दिले आहे. अमित शाह यांच्या मते, सावरकरांनी बाळ गंगाधर टिळकांच्या ‘मराठी भाषेचे शुद्धीकरण’ या पत्राचा स्वीकार करून मराठी भाषेला शुद्ध केले. त्यांनी अनेक परकीय शब्दांना मराठी प्रतिशब्द दिले, जे आज आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले आहेत. त्यांच्या या अमूल्य कार्याचा गौरव म्हणून, राजभाषेने हिंदीमध्ये ‘शब्द सिंधू’ नावाचा एक शब्दकोश तयार केला आहे, ज्यात सावरकरांनी सुधारित केलेले आणि तयार केलेले सर्व शब्द समाविष्ट आहेत. हे कार्य सावरकरांच्या भाषिक दूरदृष्टीचे आणि त्यांच्या विद्वत्तेचे द्योतक आहे.
## प्रत्येक भारतीय भाषेला समृद्ध करण्याचा संकल्प
अमित शाह यांनी आपल्या भाषणात भारतातील प्रत्येक भाषेला समृद्ध करण्याच्या सरकारच्या संकल्पावर भर दिला. ते म्हणाले की, “आम्हाला भारतातील प्रत्येक भाषा समृद्ध करायची आहे.” ‘सिंधू शब्दकोश’ हा याच दिशेने उचललेले एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. सावरकरांच्या कार्याचा आधार घेऊन, हा शब्दकोश भारतीय भाषांच्या समृद्धीसाठी एक महत्त्वपूर्ण साधन ठरेल. भाषेच्या माध्यमातून संस्कृती आणि ज्ञानाची देवाणघेवाण अधिक सुलभ होईल, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
## मराठी भाषेचा आदर आणि महत्त्व
महाराष्ट्राची भूमी वीर सावरकरांची असल्याचा उल्लेख करत अमित शाह यांनी मराठी भाषेच्या महत्त्वावरही प्रकाश टाकला. ते म्हणाले की, मराठी भाषेचा आदर केला जातो आणि तो केलाच पाहिजे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीच मराठीला ‘अभिजात भाषेचा दर्जा’ दिला आहे, असेही त्यांनी सांगितले. महाराष्ट्राला भारतातील सर्वाधिक बहुभाषिक राज्य म्हणूनही त्यांनी गौरव दिला. या संदर्भात, विनोबा भावे यांचे उदाहरण देताना शाह म्हणाले, “जर मी हिंदीचा वापर केला नसता, तर मी भूदान आणि ग्रामदानचा क्रांतिकारक संदेश घेऊन काश्मीर, आसाम आणि केरळमधील प्रत्येक गावातील माझ्या लोकांपर्यंत पोहोचू शकलो नसतो.” यावरून राजभाषेचे महत्त्व आणि व्यापकता अधोरेखित होते.
## नवीन शिक्षण धोरणात मातृभाषेचे महत्त्व
अमित शाह यांनी नवीन शिक्षण धोरणात मातृभाषेच्या महत्त्वावरही जोर दिला. मोदी सरकारने लागू केलेल्या नवीन शिक्षण धोरणात, प्राथमिक शिक्षणात मातृभाषा शिकणे अनिवार्य केले आहे. शाह म्हणाले की, “मूल आपली मातृभाषा शिकल्याशिवाय मोठे होऊ शकत नाही.” त्यांनी पालकांना आवाहन केले की, त्यांनी आपल्या मुलांशी मातृभाषेत बोलावे आणि स्वतःची भाषा बोलण्याबद्दल मनात कोणतीही न्यूनतेची भावना बाळगू नये. मातृभाषा हे मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी आणि सांस्कृतिक जपणुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे माध्यम आहे, असे त्यांचे म्हणणे होते.
**निष्कर्ष:**
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्या हिंदी दिनानिमित्त केलेल्या भाषणातून वीर सावरकरांचे एक नविन पैलू समोर आले. सावरकर केवळ स्वातंत्र्यसैनिकच नव्हे, तर एक महान भाषाशास्त्रज्ञही होते, ज्यांनी मराठीसह अनेक भारतीय भाषांच्या समृद्धीमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. शाह यांनी भारतीय भाषांना समृद्ध करण्याच्या सरकारच्या संकल्पावर, मराठी भाषेच्या आदरावर आणि नवीन शिक्षण धोरणात मातृभाषेच्या अपरिहार्यतेवर भर दिला. हे सर्व मुद्दे भारतीय संस्कृती आणि भाषिक विविधतेच्या जपणुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
By
By
