महाराष्ट्राची ओळख असलेली मराठी भाषा सध्या विविध क्षेत्रांमध्ये दुय्यम वागणूक अनुभवत असल्याचे चित्र पुन्हा एकदा समोर आले आहे. यावेळी मनसे नेते Amit Thackeray यांनी मध्य रेल्वे प्रशासनावर मराठी भाषेच्या वापरावरून तीव्र शब्दांत टीका केली आहे. मुंबई आणि महाराष्ट्राची जीवनवाहिनी असलेल्या मध्य रेल्वेवर मराठीला डावलले जात असल्याचा आरोप करत, अमित ठाकरे यांनी प्रशासनाला धारेवर धरले आहे.
Amit Thackeray यांनी आपल्या टीकेत म्हटले आहे की, मध्य रेल्वेवरील अनेक सूचना, घोषणा आणि फलकांवर मराठी भाषेचा वापर अत्यंत कमी प्रमाणात किंवा पूर्णपणे टाळला जात आहे. विशेषतः, रेल्वे स्थानकांवरील अनाउन्समेंटमध्ये हिंदी आणि इंग्रजीला प्राधान्य दिले जात असून, मराठीला केवळ औपचारिकता म्हणून वापरले जात आहे. काही ठिकाणी तर मराठीचा वापर पूर्णपणे वगळण्यात आला आहे. महाराष्ट्रात, विशेषतः मुंबईसारख्या शहरात, जिथे बहुसंख्य लोक मराठी भाषिक आहेत, तिथे रेल्वे प्रशासनाकडून ही उदासीनता अक्षम्य आहे, असे ठाकरे यांनी म्हटले आहे. यामुळे मराठी माणसांच्या भावना दुखावल्या जात आहेत आणि त्यांना आपल्याच राज्यात दुय्यमत्वाची भावना येत आहे.
मराठी भाषेच्या संरक्षणासाठी आणि संवर्धनासाठी मनसे (महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना) नेहमीच आग्रही राहिली आहे. राज ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली मनसेने यापूर्वीही अनेकदा मराठी भाषेच्या वापरावरून आवाज उठवला आहे. रेल्वे, बँका आणि इतर सार्वजनिक सेवांमध्ये मराठीचा वापर अनिवार्य असावा, अशी त्यांची भूमिका राहिली आहे. मध्य रेल्वेवर प्रवाशांना माहिती देण्यासाठी मराठी भाषेचा प्रभावी वापर होणे अपेक्षित आहे, कारण त्यामुळे स्थानिक प्रवाशांना सुविधा मिळते आणि त्यांची सुरक्षाही सुनिश्चित होते. परंतु, सध्याच्या परिस्थितीत मराठी भाषेला केवळ नावापुरतेच स्थान दिले जात असल्याचे अमित ठाकरे यांनी निदर्शनास आणले आहे.
या टीकेनंतर मध्य रेल्वे प्रशासनाकडून कोणती प्रतिक्रिया येते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. मात्र, यापूर्वीही अशा प्रकारच्या टीका झाल्यानंतर काही प्रमाणात सुधारणा झाल्याचे दिसून आले आहे. रेल्वे प्रशासनाने या टीकेची गंभीर दखल घेऊन, तात्काळ योग्य ती पावले उचलणे गरजेचे आहे. सर्व रेल्वे स्थानकांवरील सूचना फलक, घोषणा आणि इतर संपर्क माध्यमांमध्ये मराठी भाषेला प्राधान्य देणे आवश्यक आहे. केवळ औपचारिकता न पाळता, मराठीचा वापर प्रभावीपणे आणि स्थानिक प्रवाशांना समजेल अशा पद्धतीने व्हायला हवा. यामुळे महाराष्ट्राची सांस्कृतिक आणि भाषिक ओळख जपली जाईल, तसेच प्रवाशांनाही अधिक चांगल्या सुविधा मिळतील.
अमित ठाकरे यांनी उपस्थित केलेला हा मुद्दा केवळ भाषिक अभिमानाचा नाही, तर स्थानिक लोकांना त्यांच्या मूलभूत सुविधा त्यांच्या भाषेत मिळाव्यात या अधिकाराचा आहे. मध्य रेल्वे ही महाराष्ट्राच्या हृदयाची स्पंदन आहे आणि त्यामुळे येथे मराठी भाषेचा आदर करणे हे केवळ भाषिक कर्तव्य नाही, तर नैतिक जबाबदारी देखील आहे. रेल्वे प्रशासनाने या मागणीकडे गांभीर्याने लक्ष देऊन, मराठी भाषेला तिचे योग्य स्थान द्यावे, अशी अपेक्षा आहे. यामुळे मराठी माणूस आपल्याच भूमीत परकेपणाची भावना अनुभवणार नाही आणि मध्य रेल्वे खऱ्या अर्थाने महाराष्ट्राची जीवनवाहिनी ठरेल.
By
By
