सोलापूर जिल्ह्यातील राजकीय वर्तुळात सध्या भीषण दुष्काळी परिस्थिती आणि पाणी नियोजनावरून आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी झडत आहेत. विशेषतः सोलापूरचे पालकमंत्री जयकुमार गोरे आणि शरद पवारांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे खासदार धैर्यशील मोहिते पाटील यांच्यातील जुना वाद पुन्हा एकदा उफाळून आला आहे. यावेळी मोहिते पाटलांनी गोरेंच्या ‘जलनायक’ प्रतिमेवर थेट प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत, त्यांच्याच मतदारसंघात सुरू असलेल्या टँकरच्या मुद्द्यावरून जोरदार हल्ला चढवला आहे.
### ‘जलनायका’च्या मतदारसंघात ३४ टँकर: मोहिते पाटलांचा घणाघात
खासदार धैर्यशील मोहिते पाटील यांनी पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांच्यावर खोचक टीका करत म्हटले आहे की, एकीकडे जयकुमार गोरे स्वतःला ‘जलनायक’ म्हणून मिरवतात, पण दुसरीकडे त्यांच्याच माण-खटाव मतदारसंघात तब्बल ३४ पाण्याचे टँकर धावत आहेत. माढा लोकसभा क्षेत्रात सर्वाधिक टँकर गोरेंच्याच तालुक्यात सुरू असल्याने, त्यांनी आधी स्वतःच्या मतदारसंघाकडे लक्ष द्यावे, असा टोला मोहिते पाटलांनी लगावला. विविध योजनांमधून पाणी आणण्याचे दावे करणाऱ्यांनी, ही विदारक परिस्थिती आधी विचारात घ्यावी, असेही ते म्हणाले.
### जयकुमार गोरेंचे प्रत्युत्तर: ‘तुम्हीही कधीतरी दौरा करा!’
धैर्यशील मोहिते पाटील यांच्या या टीकेला जयकुमार गोरेंनीही तात्काळ प्रत्युत्तर दिले. माझ्या मतदारसंघात टँकर सुरू आहेत, याची मला पूर्ण कल्पना असून, त्याकडे माझे लक्ष आहे, असे गोरे म्हणाले. परंतु, खासदार मोहिते पाटील हे देखील त्याच मतदारसंघाचे असल्याने, त्यांनीही कधीतरी त्या भागाचा दौरा करून परिस्थितीची पाहणी करावी, असा सल्ला देत गोरेंनी पलटवार केला.
### हवामान तंत्रज्ञानात भारत जगाच्या १० वर्षे मागे
या राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांच्या पलीकडे जाऊन खासदार धैर्यशील मोहिते पाटलांनी देशातील हवामान तंत्रज्ञानावरही गंभीर चिंता व्यक्त केली. भारत हवामान तंत्रज्ञानामध्ये जगाच्या तुलनेत तब्बल १० वर्षे मागे आहे. सॅटेलाईटमार्फत आवश्यक तेवढा डेटा गोळा होत नसल्याचा आरोप त्यांनी केला. पूर्वी एअर इंडियासारख्या सरकारी कंपन्यांमार्फत विमानातून पावसाचे ढग आणि हवामानाची अचूक माहिती मिळायची, पण आता खाजगी विमान कंपन्या हा डेटा देत नाहीत. यामुळे हवामानाचा अचूक अंदाज बांधणे कठीण होत असून, याचा फटका शेतकऱ्यांसह सामान्य नागरिकांना बसत आहे, असे मोहिते पाटील म्हणाले. यावर एक कायदा करून विमान कंपन्यांकडून डेटा गोळा करणे शक्य असल्याचे त्यांचे मत आहे.
### उजनी धरणातील १९ टीएमसी गाळ: पाणी नियोजनावर प्रश्नचिन्ह
सोलापूर जिल्ह्याच्या जीवनवाहिनी असलेल्या उजनी धरणाच्या पाणी नियोजनावरही खासदार मोहिते पाटलांनी गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. आपण आजही उजनी धरणात १०० टक्के पाणीसाठा असल्याच्या भ्रमात आहोत, पण वास्तव वेगळे आहे. धरणात तब्बल १९ टीएमसी गाळ आणि वाळू साचली आहे. भारत सरकारच्या सेंट्रल वॉटर कमिशनने २०१३ मध्येच याबद्दलचा अहवाल दिला होता, असे त्यांनी सांगितले. हा गाळ विचारात न घेता पाण्याचे नियोजन केल्यास मोठे संकट उभे राहील.
धरणातील पाणी वाटपाचे नियोजन कालवा सल्लागार समितीत मोठ्या प्रमाणावर राजकारण यामुळे योग्य प्रकारे होत नाही. त्यामुळे, सध्याच्या भीषण दुष्काळी परिस्थितीत मुख्यमंत्र्यांनी डिझास्टर मॅनेजमेंट कायद्यानुसार उजनी धरणाचे संपूर्ण पाणी नियोजन थेट प्रशासनाकडे सोपवावे, अशी मागणी खासदार मोहिते पाटलांनी केली. गेल्या ७५ वर्षांतील हा सर्वात भीषण दुष्काळ असून, पुढील दोन वर्षेही ही परिस्थिती कायम राहण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे. त्यामुळे यावर तातडीने गांभीर्याने विचार करण्याची गरज असल्याचे आवाहन त्यांनी केले.
**निष्कर्ष:**
सोलापूर जिल्ह्यातील भीषण दुष्काळ आणि पाणीटंचाईने नागरिकांचे जीवनमान विस्कळीत केले आहे. अशा वेळी राजकीय नेत्यांमधील शाब्दिक युद्ध आणि आरोप-प्रत्यारोप याने परिस्थिती आणखी गंभीर बनत आहे. जयकुमार गोरेंच्या ‘जलनायक’ प्रतिमेवर धैर्यशील मोहिते पाटलांनी उपस्थित केलेले प्रश्न, हवामान तंत्रज्ञानातील देशाची पीछेहाट आणि उजनी धरणाच्या पाणी नियोजनातील त्रुटी हे सर्व मुद्दे केवळ राजकीय टीका नसून, यावर गांभीर्याने विचार करण्याची वेळ आली आहे. प्रभावी पाणी नियोजन आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करूनच या संकटावर मात करणे शक्य होईल, हेच यातून अधोरेखित होते.





