दरवर्षी २७ फेब्रुवारी हा दिवस ‘मराठी भाषा गौरव दिन’ म्हणून मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस म्हणजे केवळ एका भाषेचा सन्मान नसून, मराठी साहित्यातील एक महान व्यक्तिमत्त्व, ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते कवी वि. वा. शिरवाडकर उर्फ ‘कुसुमाग्रज’ यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांना वाहिलेली आदरांजली आहे. कुसुमाग्रजांनी आपल्या प्रतिभेने मराठी साहित्याला एका वेगळ्या उंचीवर नेले, आणि त्यांच्या कार्याची दखल म्हणून महाराष्ट्र शासनाने हा दिवस ‘मराठी भाषा गौरव दिन’ म्हणून घोषित केला.
कुसुमाग्रज हे नाव मराठी साहित्यविश्वात नेहमीच आदराने घेतले जाते. त्यांचे मूळ नाव विष्णू वामन शिरवाडकर. त्यांचा जन्म २७ फेब्रुवारी १९१२ रोजी नाशिक येथे झाला. कवी, नाटककार, लेखक, पत्रकार आणि समाजसुधारक अशा अनेक भूमिकांमधून त्यांनी आपले जीवन महाराष्ट्राच्या सेवेत व्यतीत केले. ‘नटसम्राट’ सारख्या अजरामर नाटकापासून ते ‘विशाखा’ सारख्या काव्यसंग्रहांपर्यंत, त्यांच्या लेखणीतून समाजातील विविध पैलूंना स्पर्श करत त्यांनी मराठी साहित्याला समृद्ध केले. १९८८ साली त्यांना त्यांच्या अतुलनीय साहित्यसेवेसाठी देशाचा सर्वोच्च साहित्य सन्मान ‘ज्ञानपीठ पुरस्कार’ प्रदान करण्यात आला, जो मराठी भाषेसाठी एक अत्यंत अभिमानास्पद क्षण होता. त्यांच्या कवितांनी अनेक पिढ्यांना प्रेरणा दिली आणि आजही त्यांची गाणी, कविता आणि नाटके रसिकांच्या मनात घर करून आहेत.
कुसुमाग्रजांच्या या अफाट योगदानाला आणि त्यांच्या स्मृतींना उजाळा देण्यासाठी, त्यांच्या जन्मदिनी ‘मराठी भाषा गौरव दिन’ साजरा करण्याचा निर्णय महाराष्ट्र शासनाने घेतला. या दिवसाचा मुख्य उद्देश मराठी भाषेचा प्रचार, प्रसार आणि संवर्धन करणे हा आहे. आजच्या जागतिकीकरणाच्या युगात आपली मातृभाषा टिकवून ठेवणे आणि तिचा अभिमान बाळगणे हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. ‘मराठी भाषा गौरव दिन’ हा आपल्याला आपल्या भाषिक वारशाची आठवण करून देतो आणि भाषेच्या विकासासाठी सामूहिक प्रयत्न करण्याची प्रेरणा देतो.
मराठी भाषा ही केवळ संवादाचे माध्यम नाही, तर ती महाराष्ट्राची ओळख आहे, आपला इतिहास आहे, आपली संस्कृती आहे. मराठी भाषेला हजारो वर्षांचा समृद्ध इतिहास लाभला आहे. संत ज्ञानेश्वरांपासून ते आजच्या आधुनिक लेखकांपर्यंत, अनेक साहित्यिकांनी या भाषेला आपल्या लेखणीने सजवले आहे. ओवी, अभंग, भारुड, पोवाडे, लावण्यांपासून ते कादंबऱ्या, कथा, कविता आणि नाटकांपर्यंत मराठी साहित्याची व्याप्ती खूप मोठी आहे. ही भाषा आपल्या सणांमध्ये, परंपरेत आणि दैनंदिन जीवनात अविभाज्य घटक आहे. मराठी भाषेतील म्हणी, वाक्प्रचार आणि लोकगीते आपल्या संस्कृतीचे दर्शन घडवतात.
आज, ‘मराठी भाषा गौरव दिना’च्या निमित्ताने आपण सर्वांनी एक संकल्प करूया की, आपल्या या मायभाषेचा आदर करू, तिचा दैनंदिन जीवनात अधिकाधिक वापर करू. आपल्या मुलांना मराठी भाषेचे महत्त्व शिकवू आणि त्यांना मराठी साहित्य वाचण्यासाठी प्रेरित करू. तंत्रज्ञानाच्या युगात मराठी भाषेला डिजिटल माध्यमांवर घेऊन जाणे, मराठी पुस्तके वाचणे, मराठी नाटकं आणि चित्रपट पाहणे हे देखील भाषेच्या संवर्धनासाठी आवश्यक आहे. कुसुमाग्रजांनी लावलेल्या या साहित्यरूपी रोपट्याला आपण सर्वांनी मिळून जपूया आणि मराठी भाषेचा गौरव जगभरात पोहोचवूया. आपली भाषा, आपला अभिमान!
By
