शेतकरी कर्जमाफी: व्यापारी बँकांचा ‘झोल’ अन् साडेपाच लाख शेतकरी ताटकळले! सहकार विभागाने बँकांना परत पाठवली यादी, नेमकं काय आहे कारण?

महाराष्ट्रातील लाखो शेतकऱ्यांना कर्जमाफीची प्रतीक्षा असताना एक धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. सहकार विभागाने सुमारे साडेपाच लाख शेतकऱ्यांची कर्जमाफीची यादी बँकांना परत पाठवली आहे. याचे कारण म्हणजे बँकांकडून शेतकऱ्यांच्या कर्ज आणि व्याज आकारणीमध्ये मोठ्या प्रमाणात तफावत आढळून आली आहे, ज्यामुळे कर्जमाफी प्रक्रियेत अडथळा निर्माण झाला आहे.

**बँकांकडून व्याजात ‘झोल’? सहकार विभागाला संशय**
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, व्यापारी बँकांनी कर्जदार शेतकऱ्यांच्या व्याज आकारणीत वाढ करणे, बँक खात्याचा तपशील आणि कर्ज प्रकरणात मोठी तफावत दाखवली आहे. सहकार विभागाला संशय आहे की, बँकांनी सरकारकडून अतिरिक्त निधी पदरात पाडून घेण्यासाठी चुकीच्या पद्धतीने व्याज आकारणी केली आहे. शासनाला या चुकीच्या व्याज आकारणीचा कोट्यवधी रुपयांचा भुर्दंड सोसावा लागू नये, यासाठी सहकार विभागाचे लेखापरीक्षक आता प्रत्येक खात्याची सखोल तपासणी करणार आहेत. यामुळेच सुमारे साडेपाच लाख शेतकऱ्यांची यादी तात्पुरती थांबवून बँकांना दुरुस्तीसाठी परत पाठवण्यात आली आहे.

**२ लाखापर्यंतच्या कर्जमाफीचे गणित**
सध्या परत पाठवलेली यादी ही २ लाखाच्या आतील थकीत कर्ज असणाऱ्या शेतकऱ्यांची आहे. आतापर्यंत २ लाखाच्या आतील थकीत असलेल्या तब्बल २१ लाख शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळाला आहे. बँकांकडून दुरुस्त केलेली यादी पुन्हा आल्यानंतर, उर्वरित ५.५० लाख शेतकऱ्यांनाही कर्जमाफीचा लाभ मिळेल. एकंदर, २ लाखाच्या आतील एकूण २६ लाख ५० हजार शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळणे अपेक्षित आहे. यासोबतच, २ लाखांवर थकीत असणाऱ्या २ लाख ९० हजार शेतकऱ्यांना देखील लवकरच कर्जमाफीचा लाभ मिळणार असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.

**३६ हजार ५८५ कोटींची कर्जमाफी: सविस्तर आढावा**
राज्य सरकारने एकूण ५६ लाख शेतकऱ्यांसाठी ३६ हजार ५८५ कोटी रुपयांची ऐतिहासिक कर्जमाफी जाहीर केली आहे. यापैकी आतापर्यंत विविध टप्प्यांत अनेक लाभार्थींच्या खात्यांवर निधी वर्ग करण्यात आला आहे. मात्र, पुढील टप्प्यातील हे पाच ते साडेपाच लाख लाभार्थी प्रामुख्याने व्यापारी बँकांशी संबंधित आहेत. बँकांनी सादर केलेल्या आकडेवारीची सहकार खात्याकडे उपलब्ध माहितीशी तुलना केली असता, शेतकऱ्यांची प्रत्यक्ष थकबाकी आणि बँकांनी दर्शवलेली थकबाकी यात मोठा फरक आढळला आहे. यामुळेच या याद्यांची काटेकोरपणे छाननी केली जात आहे.

**शेतकरी कर्जमाफी: बनावट यादीवर विश्वास ठेवू नका!**
या सर्व घडामोडींदरम्यान, कृषी मंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी शेतकऱ्यांना महत्त्वपूर्ण आवाहन केले आहे. दुष्काळग्रस्त जिल्ह्यांची किंवा भागांची कोणतीही अधिकृत यादी शासनाकडून अद्याप प्रकाशित करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी कोणत्याही बनावट यादीवर विश्वास ठेवू नये. गेल्या काही दिवसांपासून समाजमाध्यमांवर अशा बनावट याद्या व्हायरल होत आहेत, ज्यामुळे शेतकरी आणि सर्वसामान्यांमध्ये संभ्रम निर्माण होत आहे. अशा बनावट याद्या तयार करून पसरवणाऱ्यांवर चौकशी करून कठोर कारवाई करण्यात येईल, असा इशाराही कृषी मंत्र्यांनी दिला आहे.

**निष्कर्ष:**
बँकांनी केलेल्या चुकीच्या व्याज आकारणीमुळे साडेपाच लाख शेतकऱ्यांची कर्जमाफी सध्या रखडली असली तरी, सहकार विभागाची ही कारवाई पारदर्शकतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण आहे. सरकार आणि सहकार विभाग शेतकऱ्यांपर्यंत योग्य निधी पोहोचावा यासाठी कटिबद्ध आहेत. शेतकऱ्यांनी कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत माहितीची वाट पाहणे महत्त्वाचे आहे. लवकरच या सर्व अडचणी दूर होऊन पात्र शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळेल अशी अपेक्षा आहे।