**मेटा वर्णन:** पर्युषण काळात शाळेत मेथीची भाजी आणल्याने विद्यार्थ्याला दंड ठोठावल्याप्रकरणी मीरा-भाईंदरमधील शाळेला शिक्षण विभागाची नोटीस. जाणून घ्या या वादाची सविस्तर माहिती.
**मीरा-भाईंदरमध्ये धार्मिक परंपरा विरुद्ध विद्यार्थ्यांचे अधिकार: मेथीच्या भाजीवरून शाळेत नवा वाद! शिक्षण विभागाची कारवाई**
**प्रास्ताविक:**
मीरा-भाईंदर परिसरातून पुन्हा एकदा विद्यार्थ्यांच्या आहारावर निर्बंध लादण्याच्या मुद्द्यावरून एक नवा वाद समोर आला आहे. जैन पर्युषण पर्वाच्या काळात जेवणाच्या डब्यात मेथीची भाजी आणल्याबद्दल एका विद्यार्थ्याला ५० रुपये दंड आकारल्याची धक्कादायक घटना उघडकीस आली आहे. या प्रकारामुळे पालकांमध्ये आणि समाजात तीव्र संताप व्यक्त होत असून, मीरा-भाईंदर महानगरपालिकेच्या शिक्षण विभागाने संबंधित शाळेला (तपोवन विद्यालय) कारणे दाखवा नोटीस बजावली आहे.
**मेथी भाजीचा दंड आणि तक्रार**
मिळालेल्या माहितीनुसार, मीरा-भाईंदरमधील तपोवन विद्यालयातील एका विद्यार्थ्याने पर्युषण पर्वादरम्यान आपल्या जेवणाच्या डब्यात मेथीची भाजी आणली होती. या ‘गुन्ह्या’बद्दल शाळेने विद्यार्थ्याला थेट ५० रुपये दंड ठोठावला. या घटनेनंतर महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे पदाधिकारी रॉबर्ट डिसोझा यांनी तातडीने मीरा-भाईंदर पालिकेच्या शिक्षण विभागाकडे याबाबत तक्रार दाखल केली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, शाळेतील बहुतासंख्य विद्यार्थी जैन समाजाचे असल्याने प्रवेशाच्या वेळी पालकांना मांसाहारी पदार्थ किंवा कंदमुळे असलेले पदार्थ डब्यात न आणण्याबद्दल सूचना दिल्या जातात. मात्र, मेथीच्या भाजीसारख्या पौष्टिक आणि सात्विक पदार्थावरही बंदी घालणे, हे अनाकलनीय आहे.
**शिक्षण विभागाची कठोर भूमिका**
या गंभीर तक्रारीची दखल घेत मीरा-भाईंदर महानगरपालिकेच्या शिक्षण विभागाने अत्यंत कठोर भूमिका घेतली आहे. शिक्षणाधिकारी सुलभा वटारे यांनी १८ सप्टेंबर रोजी तपोवन विद्यालयाला कारणे दाखवा नोटीस बजावली. शाळांना विद्यार्थ्यांच्या आहारावर अशा प्रकारचे निर्बंध लादण्याचा आणि विशिष्ट खाद्यपदार्थ आणल्याबद्दल दंड आकारण्याचा कोणताही अधिकार नाही, असे नोटिशीत स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे. अशा कृतीमुळे विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत हक्कांचे आणि शिक्षण हक्क कायद्यातील (RTE Act) नियमांचे थेट उल्लंघन होते. समाधानकारक खुलासा न केल्यास शाळेवर कायदेशीर कारवाई करण्याचा इशाराही शिक्षण विभागाने दिला आहे, ज्यामुळे या प्रकरणाकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
**तपोवन विद्यालयाचे स्पष्टीकरण**
या प्रकरणी तपोवन विद्यालयाने विद्यार्थ्याच्या पालकांना दिलेल्या पत्रात म्हटले आहे की, शाळेत मेथीची भाजी आणण्यास मनाई असल्याने संबंधित विद्यार्थ्याला कॅन्टीनमधून दुसरी भाजी घेण्यासाठी ५० रुपये आकारण्यात आले. शाळा व्यवस्थापनाची अधिकृत प्रतिक्रिया अद्याप सार्वजनिक झालेली नसली तरी, दंड आकारण्यामागे धार्मिक परंपरांचा आणि शाळेच्या नियमांचा दाखला दिला जात असल्याची चर्चा आहे. तपोवन विद्यालयाची अल्पसंख्याक शाळा म्हणून नोंदणी असली तरी, त्यांना काही नियम करण्याचा अधिकार असला तरी विद्यार्थ्यांकडून अशा प्रकारे दंड आकारण्याची तरतूद नाही, असे मनसेचे शहर अध्यक्ष रॉबर्ट डिसुझा यांनी आपल्या तक्रारीत म्हटले आहे.
**पूर्वीचे वाद आणि विद्यार्थ्यांचे अधिकार**
हा काही मीरा-भाईंदर परिसरातील पहिलाच प्रकार नाही. यापूर्वीही मीरा रोड येथील एका शाळेने पर्युषण पर्वाच्या काळात कांदा, लसूण आणि काही विशिष्ट खाद्यपदार्थ डब्यात आणू नयेत, अशा सूचना पालकांना दिल्याने मोठा वाद निर्माण झाला होता. त्यावेळीही शिक्षण विभागाने नोटीस बजावल्यानंतर संबंधित परिपत्रक मागे घेण्यात आले होते. विद्यार्थ्यांचे आहार स्वातंत्र्य आणि त्यांच्या मूलभूत अधिकारांवर गदा आणणाऱ्या अशा प्रकारच्या कृती शाळांना करता येत नाहीत, हे शिक्षण विभागाने वारंवार स्पष्ट केले आहे.
**निष्कर्ष:**
मीरा-भाईंदरमधील मेथीच्या भाजीवरून सुरू झालेला हा वाद केवळ एका भाजीपुरता मर्यादित नसून, तो धार्मिक स्वातंत्र्य, विद्यार्थ्यांचे अधिकार आणि शाळा प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण करतो. शिक्षण विभागाने यात त्वरित लक्ष घालून कठोर भूमिका घेतल्याने विद्यार्थ्यांच्या हक्कांचे संरक्षण होण्यास मदत होईल अशी आशा आहे. आता शिक्षण विभागाच्या पुढील कारवाईकडे आणि तपोवन विद्यालयाच्या उत्तराकडे सर्वांचे लक्ष लागून राहिले आहे.
**पोस्ट कीवर्ड्स:** मीरा-भाईंदर शाळा वाद, पर्युषण पर्व मेथी भाजी, तपोवन विद्यालय नोटीस, शिक्षण विभाग कारवाई, विद्यार्थ्यांचे आहार स्वातंत्र्य
By
By
