**सांगली जिल्हा बँक निवडणूक: ‘खुर्चीसाठी एकी, जनतेसाठी संघर्ष’ – सदाभाऊ खोतांचा सवाल; गोपीचंद पडळकरांना ‘विस्थापितांचा आवाज’ म्हणाले!**
**Meta Description:** सांगली जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक निवडणुकीतील बिनविरोध जागांवरून सदाभाऊ खोत यांनी प्रस्थापितांना लक्ष्य केले आहे. दुष्काळात एकीची भाषा आणि प्रत्यक्षात सत्तेच्या वाटणीवर त्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत गोपीचंद पडळकर यांच्या लढ्याला ‘विस्थापितांचा आवाज’ म्हटले आहे.
सांगली जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीचे पडघम वाजत असतानाच, अनेक जागा बिनविरोध होण्याचे चित्र आहे. या पार्श्वभूमीवर स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे नेते आणि आमदार सदाभाऊ खोत यांनी प्रस्थापितांच्या भूमिकेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. निवडणुकीच्या काळात एकमेकांवर भ्रष्टाचाराचे आरोप करणारे नेते, संचालकपदाच्या वाटणीवेळी मात्र एकत्र कसे येतात, असा खोचक सवाल करत त्यांनी या ‘खुर्चीसाठीच्या एकी’वर हल्लाबोल केला आहे. त्यांचा हा हल्ला केवळ स्थानिक राजकारणावर नसून, सहकार क्षेत्रातील सत्तासंघर्षावर प्रकाश टाकणारा आहे.
### बिनविरोध निवडणुकीमागील ‘सोयीस्कर’ एकी?
सदाभाऊ खोत यांनी उपस्थित केलेला मुख्य प्रश्न हा ‘दुष्काळात एकीची भाषा आणि सुकाळात संघर्ष’ या दुटप्पी भूमिकेवर आहे. यंदा दुष्काळ असल्याने अनेक जागा बिनविरोध होत असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, खोत विचारतात की, मग सुकाळातल्या जागा बिनविरोध कशा झाल्या? आणि दुष्काळातही काही जागांवर निवडणुकीचा संघर्ष का सुरू आहे? विशेषतः आमदार गोपीचंद पडळकर यांच्या विरोधात निवडणूक होत असताना हा प्रश्न अधिकच महत्त्वाचा ठरतो. दुष्काळ सगळ्यांसाठी सारखाच असेल, तर निवडणुकीची भूमिका मात्र वेगवेगळी का? हा प्रश्न सामान्य शेतकऱ्यांच्या मनात घर करून आहे, असे खोत यांनी नमूद केले. गावागावात कार्यकर्त्यांनी एकमेकांविरोधात लढायचे आणि नेत्यांनी सत्तेची भाकरी एकत्र बसून खायची, हा कसला न्याय, असा सवाल त्यांनी केला.
### सामान्य शेतकऱ्याच्या नजरेतून राजकारण
शेतकरी म्हणजे केवळ काळ्या मातीतून सोनं पिकवणारा घटक नाही, तर त्याला राजकारणातील डावपेचही कळतात, असे सदाभाऊ खोत ठामपणे सांगतात. पावसाचा अंदाज, बाजारभावाचे चटके आणि कर्जाचे ओझे सहन करणाऱ्या शेतकऱ्याला कोण कशासाठी एकत्र आलंय, हे समजायला वेळ लागत नाही. खोत यांच्या मते, प्रस्थापितांची मानसिकता अशी झाली आहे की, सत्ता आणि संस्था त्यांच्याच ताब्यात असाव्यात. त्यांना सोयरे चालतात; पण आपल्या बरोबरीने बसणारा माणूस नको! गावगाड्यातला माणूस कुणाच्या मेहरबानीवर जगू इच्छित नाही, तर त्याला आपल्या कष्टाच्या भाकरीचा मान हवा आहे. प्रस्थापितांना विरोधक चालतात, पण नवं नेतृत्व चालत नाही, हीच लोकशाहीची खरी शोकांतिका आहे.
### गोपीचंद पडळकरांचा संघर्ष: एक खुर्ची नव्हे, तर विस्थापितांचा आवाज
सदाभाऊ खोत यांनी गोपीचंद पडळकर यांच्या लढ्याला एका संचालकपदापुरता मर्यादित न ठेवता, त्याला व्यापक सामाजिक आणि राजकीय अर्थ दिला आहे. त्यांच्या मते, पडळकरांचा संघर्ष हा प्रस्थापितांच्या वर्तुळाबाहेर राहिलेल्या, सत्तेच्या वर्तुळाबाहेर फेकल्या गेलेल्या माणसाच्या प्रतिनिधित्वाचा प्रश्न आहे. ही एक विस्थापितांची लढाई आहे. माझ्यासारख्या शेतकरी चळवळीतील कार्यकर्त्याला याचा अभिमान आहे, कारण वर्षानुवर्षे सत्तेच्या बाहेर असलेल्यांना स्वतःचा आवाज उठवण्याची संधी मिळाली पाहिजे. वाघ कळपाच्या आधारावर नव्हे, तर स्वतःच्या ताकदीवर ओळखला जातो, असे सांगत खोत यांनी पडळकरांच्या लढ्याला बहुजन समाजातील, शेतकरी समाजातील आणि व्यवस्थेत आपला वाटा शोधणाऱ्या विस्थापितांचा आवाज बनण्याची अपेक्षा व्यक्त केली.
### जिल्हा बँक: शेतकऱ्याच्या घामातून उभी राहिलेली संस्था
जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक ही कोणत्याही राजकीय घराण्याची खासगी मालमत्ता नसून, ती शेतकऱ्याच्या घामातून उभी राहिलेली संस्था आहे, हे खोत अधोरेखित करतात. या बँकेतून वेळेवर पीककर्ज मिळाले पाहिजे, ग्रामीण भागात उद्योग उभे राहिले पाहिजेत, तरुणांना रोजगार मिळाला पाहिजे आणि सर्वसामान्य माणसाला आर्थिक आधार मिळाला पाहिजे, अशी त्यांची भूमिका आहे. सहकार म्हणजे नेत्यांनी एकत्र येऊन खुर्च्या वाटून घेणं नव्हे, तर संकटात शेतकऱ्याच्या पाठीशी उभं राहणं! आज कोण बिनविरोध झाले, याची चर्चा काही दिवस चालेल; पण प्रस्थापितांच्या वर्चस्वाला कुणी आव्हान दिले आणि विस्थापितांच्या प्रतिनिधित्वासाठी कोण मैदानात उभे राहिले, याची नोंद मात्र इतिहासात राहील, असे खोत म्हणाले.
### निष्कर्ष: स्वाभिमानाचा, हक्काचा आणि प्रतिनिधित्वाचा लढा
आजचा लढा केवळ एका खुर्चीचा नसून, तो गावगाड्यातल्या माणसाच्या स्वाभिमानाचा, शेतकऱ्याच्या हक्काचा आणि विस्थापितांच्या प्रतिनिधित्वाचा आहे. प्रस्थापितांची सोयरिक सत्तेसाठी असेल, तर गावगाड्यातल्या माणसाची एकजूट स्वाभिमानासाठी असली पाहिजे. कारण शेवटी सहकार कुणाचा, बँक कुणासाठी आणि शेतकऱ्याच्या पदरात न्याय किती, हेच या सगळ्या राजकारणाचे खरे मोजमाप ठरणार आहे. सदाभाऊ खोत यांनी उपस्थित केलेले हे प्रश्न सहकार क्षेत्रातील राजकारणाचे आणि लोकशाहीतील प्रतिनिधित्वाचे गांभीर्य अधोरेखित करतात.
By
By
