**कर्जतमधील वृक्षतोड: विकासाच्या नावाखाली पर्यावरणाचा बळी?**
रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात प्रस्तावित असलेल्या टोरेंट पॉवर कंपनीच्या जलविद्युत ऊर्जा साठवण प्रकल्पावरून महाराष्ट्राचे राजकीय वातावरण चांगलेच तापले आहे. या प्रकल्पासाठी सुरू असलेल्या मोठ्या प्रमाणावरील वृक्षतोडीवरून मनसेने आक्रमक भूमिका घेतली असून, मनसे नेते संदीप देशपांडे यांनी थेट राज्याचे तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यावर गंभीर आरोप करत जोरदार हल्लाबोल केला आहे. विकासाच्या नावाखाली पर्यावरणाचा ऱ्हास होत असल्याचा आरोप करत, हा प्रकल्प नेमका कुणाच्या हितासाठी आहे, असा सवाल देशपांडे यांनी उपस्थित केला आहे.
**फडणवीसांच्या दाव्यावर देशपांडेंचा पलटवार**
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी टोरेंट पॉवर प्रकल्पाला राज्याच्या हिताचा आणि हजारो रोजगार निर्मिती करणारा प्रकल्प असे संबोधले होते. मात्र, संदीप देशपांडे यांनी हा दावा फेटाळून लावत अनेक प्रश्न उपस्थित केले. देशपांडे म्हणाले, “फडणवीस म्हणतात त्याप्रमाणे तिथे ९० हजार झाडे लावली जाणार आहेत, पण ती लावण्यासाठी जागा तरी कुठे आहे? हे सर्व ‘दोन गुजरात्यांसाठी’ सुरू आहे. गिफ्ट सिटीसारखे फायद्याचे प्रकल्प गुजरातला आणि महाराष्ट्राला प्रदूषित करणारे प्रकल्प, हे आम्ही कदापि सहन करणार नाही.”
**प्रकल्पाच्या हेतूवर प्रश्नचिन्ह**
संदीप देशपांडे यांनी या प्रकल्पाच्या उद्देशावरच शंका उपस्थित केली. ते म्हणाले, “टोरेंट प्रकल्पाच्या माध्यमातून वीज निर्मिती कोणासाठी होतेय? कोणत्या प्रोजेक्टसाठी वीज लागणार आहे? सरकारला ही वीज कोणाला सप्लाय करायची आहे?” निसर्गाचा ऱ्हास करून कोणताही विकास आम्हाला नको, अशी भूमिका त्यांनी स्पष्ट केली.
**‘अवैध वृक्षतोड आता वैध कशी झाली?’**
वृक्षतोडीच्या कायदेशीरपणावरही देशपांडे यांनी जोरदार आक्षेप घेतला. वनखात्याकडून ही वृक्षतोड अवैध नसल्याचे सांगितले जात असले तरी, देशपांडे यांनी यावर टीका केली. त्यांनी आठवण करून दिली की, “याच ठिकाणी लोकांना रस्ता हवा होता, तेव्हा सांगण्यात आले होते की झाडे कापावी लागतील आणि रस्ता होऊ शकत नाही. मग तेव्हा अवैध असलेली वृक्षतोड आता वैध कशी झाली?” असा रोखठोक सवाल त्यांनी सरकारला विचारला.
**घटनास्थळाची पाहणी आणि धक्कादायक वास्तव**
रविवारी रात्री संदीप देशपांडे आणि अविनाश जाधव यांनी कर्जतमधील वृक्षतोड सुरू असलेल्या ठिकाणाची प्रत्यक्ष पाहणी केली. ही पाहणी करताना त्यांना अतिशय विदारक दृश्य पाहायला मिळाल्याचे देशपांडे यांनी सांगितले.
* १५० वर्षांहून अधिक जुनी झाडे निर्दयीपणे तोडण्यात आली होती.
* “हा कोणता विकास आहे जिथे झाडे तोडली जात आहेत? एवढ्या मोठ्या प्रमाणात वृक्षतोड करण्याची गरज नाही,” असे ते म्हणाले.
* त्यांनी सरकारला ‘झाडखाऊ सरकार’ असे संबोधत तीव्र नाराजी व्यक्त केली.
**ग्रामपंचायतीचा नकार आणि राज ठाकरेंची भूमिका**
देशपांडे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, प्रकल्पासाठी ३२ हजार झाडे तोडण्याची परवानगी देण्यात आली आहे, परंतु त्यांना २०७५ पर्यंतचा आकडा दिसला, जो चिंतेचा विषय आहे. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, स्थानिक ग्रामपंचायतीमध्ये विचारणा केली असता, त्यांनी वृक्षतोडीसाठी कोणतीही परवानगी दिली नसल्याचे स्पष्ट केले.
या सर्व प्रकाराच्या निषेधार्थ, मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी कर्जतमध्ये येऊन पाहणी करण्याचे आणि संध्याकाळी जाहीर सभा घेण्याचे जाहीर केले होते. यामुळे या प्रकल्पाविरोधातील आंदोलनाला आणखी बळ मिळाले.
**निष्कर्ष**
कर्जतमधील टोरेंट पॉवर प्रकल्पावरून सुरू झालेला हा वाद केवळ वृक्षतोडीपुरता मर्यादित नसून, महाराष्ट्राच्या विकासाची दिशा आणि पर्यावरण संवर्धनाचे महत्त्व अधोरेखित करतो. विकासाच्या नावाखाली पर्यावरणाचा बळी देणे कितपत योग्य आहे, हा प्रश्न या घटनेमुळे पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. मनसेने घेतलेली आक्रमक भूमिका आणि जनतेचा वाढता विरोध पाहता, या प्रकल्पाच्या भवितव्यावर आणि पर्यावरणावर होणाऱ्या परिणामांवर सरकारला गांभीर्याने विचार करावा लागेल.





