मराठा आरक्षणासाठी अखेरची लढाई: जरांगे पाटलांचा मुंबईकडे एल्गार, ‘या’ मागण्यांवर माघार नाही!

मराठा आरक्षणाचा ज्वलंत प्रश्न महाराष्ट्रात पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. जालना जिल्ह्यातील अंतरवाली सराटी येथून मनोज जरांगे पाटील यांनी पुन्हा एकदा आरक्षणासाठी उपोषणाचा एल्गार पुकारला आहे. यावेळी त्यांची भूमिका अधिक ठाम असून, ‘ही शेवटची लढाई आहे, मागणीत एकही माघार नाही’, असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. मराठा समाजाला कुणबी प्रमाणपत्र मिळवून आरक्षण मिळावे या मुख्य मागणीसाठी त्यांनी आता मुंबईकडे कूच करण्याची घोषणा केली आहे, ज्यामुळे राज्यातील राजकीय आणि सामाजिक वातावरण तापले आहे.

**पुन्हा अंतरवाली सराटीतून आंदोलनाची हाक**
गेल्या अनेक महिन्यांपासून मराठा आरक्षणाचा मुद्दा राज्यभर गाजत आहे. मनोज जरांगे पाटील यांनी यापूर्वीही अनेकवेळा उपोषणे आणि आंदोलने केली आहेत. शासनाकडून ठोस आश्वासन मिळाल्यानंतर त्यांनी आंदोलने स्थगित केली होती, मात्र अद्यापही मराठा समाजाला अपेक्षित आरक्षण मिळालेले नाही. यामुळे जरांगे पाटील यांनी पुन्हा एकदा अंतरवाली सराटी येथे आमरण उपोषणाला सुरुवात केली आहे. त्यांच्या या भूमिकेमुळे मराठा समाजाच्या भावना पुन्हा एकदा तीव्र झाल्या आहेत.

**’मुंबईकडे कूच’ – निर्णायक टप्पा**
जरांगे पाटलांनी यावेळी केवळ उपोषणच नाही, तर मुंबईकडे ‘कूच’ करण्याचीही घोषणा केली आहे. त्यांचा हा निर्णय आंदोलनाला निर्णायक वळण देणारा मानला जात आहे. मुंबई ही महाराष्ट्राची राजधानी असल्याने, तिथे आंदोलन पोहोचल्यास त्याचा प्रभाव अधिक तीव्र होईल आणि सरकारवर दबाव वाढेल अशी त्यांची रणनीती आहे. हजारोंच्या संख्येने मराठा बांधव त्यांच्यासोबत मुंबईच्या दिशेने निघण्याची शक्यता आहे. हे आंदोलन पूर्णपणे शांततामय मार्गाने होईल, असे जरांगे पाटील यांनी आवाहन केले आहे, पण त्यांच्या मागण्या पूर्ण होईपर्यंत माघार घेणार नाही, असेही त्यांनी ठणकावून सांगितले आहे.

**मराठा समाजाची जबाबदारी**
या निर्णायक क्षणी संपूर्ण मराठा समाजाला एकजुटीने उभे राहण्याचे आवाहन जरांगे पाटील यांनी केले आहे. महाराष्ट्रातील आणि विशेषतः मुंबईतील मराठ्यांनी या आंदोलनाला पाठिंबा द्यावा, अनावश्यक टीकाटिप्पणी टाळावी आणि एकजुटीने विजयासाठी प्रयत्न करावेत, अशी त्यांची अपेक्षा आहे. ‘आपल्याला महाराष्ट्रातील, मुंबईतील मराठ्यांनी नावं नाही ठेवले पाहिजे, हेही संस्कार जपले पाहिजेत. यावेळी, विजयापासून लांब जाऊ द्यायचं नाही ही जबाबदारी आपली आहे,’ या त्यांच्या शब्दांतून समाजाच्या एकतेचे आणि संयमाचे महत्त्व अधोरेखित होते. आरक्षणाचा लढा आता अंतिम टप्प्यात पोहोचला असून, यावेळेस कोणत्याही परिस्थितीत विजयापासून दूर जायचे नाही, हा संकल्प त्यांनी बोलून दाखवला आहे.

शासनाची भूमिका आणि पुढील आव्हाने

जरांगे पाटलांच्या या भूमिकेने राज्य सरकारसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. मराठा आरक्षणाचा प्रश्न हाताळताना सरकारला अनेक पातळ्यांवर विचार करावा लागणार आहे. आरक्षणासंदर्भात कायदेशीर बाबी, इतर समाजाच्या भावना आणि राज्यातील कायदा व सुव्यवस्था राखणे ही सरकारसमोरील प्रमुख आव्हाने आहेत. आता सरकार या आंदोलनावर काय तोडगा काढते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.

मराठा आरक्षणासाठी मनोज जरांगे पाटील यांनी पुकारलेले हे आंदोलन आता निर्णायक टप्प्यात पोहोचले आहे. ‘ही शेवटची लढाई आहे, माघार नाही’ या त्यांच्या निर्धारामुळे या आंदोलनाकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागून राहिले आहे. मुंबईकडे कूच करण्याची त्यांची घोषणा आणि समाजाला एकजुटीने उभे राहण्याचे आवाहन यामुळे येत्या काळात महाराष्ट्राच्या राजकारणात आणि समाजकारणात मोठे बदल दिसू शकतात. मराठा समाजाच्या या न्याय्य हक्कांसाठीच्या लढ्यात आता सरकार काय पाऊल उचलते, हे येणारा काळच ठरवेल.