पुण्यातील गणेशोत्सव: गौतमी पाटीलच्या निमंत्रणावरून नवा वाद, ‘धांगडधिंगा नकोच’ – मेधा कुलकर्णींचा संताप! २०० मंडळांचा डीजेला नकार.

पुण्यातील गणेशोत्सव यंदा वादाच्या केंद्रस्थानी. गौतमी पाटीलला निमंत्रण दिल्याने मेधा कुलकर्णी संतापल्या, तर २०० मंडळांनी डीजे टाळून धार्मिक सणाचा पावित्र्य जपण्याचा निर्णय घेतला.

पुण्याचा गणेशोत्सव हा केवळ एक सण नसून, ती एक परंपरा आणि महाराष्ट्राची शान आहे. लोकमान्य टिळकांनी सार्वजनिक गणेशोत्सवाला समाज प्रबोधनाचे माध्यम बनवले, पण गेल्या काही वर्षांपासून या उत्सवाचे स्वरूप बदलताना दिसत आहे. यंदा पुण्यातील गणेशोत्सव एका नव्या वादाच्या केंद्रस्थानी आला आहे. एका संस्थेने नृत्यांगना गौतमी पाटीलला निमंत्रण दिल्याने भाजप नेत्या मेधा कुलकर्णी यांनी तीव्र संताप व्यक्त केला आहे, तर दुसरीकडे २०० हून अधिक गणेश मंडळांनी डीजेचा वापर टाळून सणाचा धार्मिक पावित्र्य जपण्याचा निर्णय घेतला आहे.

‘धांगडधिंगा उपयोगाचा नाही,’ मेधा कुलकर्णींचा संताप
पुण्यातील एका गणेश मंडळाने प्रसिद्ध नृत्यांगना गौतमी पाटीलला गणेशोत्सवासाठी निमंत्रण दिल्यामुळे भाजपच्या नेत्या मेधा कुलकर्णी यांनी जोरदार आक्षेप घेतला आहे. त्यांनी स्पष्टपणे म्हटले आहे की, गणेशोत्सव हा धार्मिक सण असून, त्याचे पावित्र्य जपले गेले पाहिजे. गौतमी पाटीलच्या नृत्याचा प्रकार हा गणेशोत्सवासारख्या धार्मिक वातावरणाला शोभणारा नाही. अशा कार्यक्रमांमुळे उत्सवाला ‘धांगडधिंगा’चे स्वरूप येते आणि मूळ उद्देश हरवला जातो, असे कुलकर्णी यांचे म्हणणे आहे. त्यांनी आयोजकांना उत्सवाचे स्वरूप लक्षात घेऊन कार्यक्रम आयोजित करण्याचे आवाहन केले आहे.

गौतमी पाटील आणि वादाचे स्वरूप
नृत्यांगना गौतमी पाटील तिच्या विशिष्ट नृत्याच्या शैलीमुळे महाराष्ट्रात प्रचंड लोकप्रिय आहे. तिचे कार्यक्रम मोठ्या संख्येने लोक आकर्षित करतात. मात्र, तिच्या नृत्याच्या प्रकारावरून अनेकदा वाद निर्माण झाले आहेत. धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये तिच्या उपस्थितीला काही घटकांकडून विरोध दर्शवला जातो. गणेशोत्सवासारख्या पवित्र सणामध्ये तिच्या कार्यक्रमामुळे उत्सवाचे पावित्र्य भंग होते, अशी भावना अनेक धार्मिक आणि संस्कृतीप्रेमी नागरिकांची आहे. यामुळेच पुण्यातील या निमंत्रणावरून नवा वाद उफाळून आला आहे.

 २०० मंडळांचा स्तुत्य निर्णय: डीजेला नकार!
एकीकडे गौतमी पाटीलच्या निमंत्रणावरून वाद सुरू असतानाच, दुसरीकडे पुण्यातील २०० हून अधिक गणेश मंडळांनी एक अत्यंत स्तुत्य आणि महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. त्यांनी यंदाच्या गणेशोत्सवात डीजे आणि डॉल्बी सिस्टीमचा वापर पूर्णपणे टाळण्याचा संकल्प केला आहे. ध्वनी प्रदूषणापासून दूर राहून पारंपरिक आणि शांततापूर्ण पद्धतीने गणेशोत्सव साजरा करण्यावर या मंडळांनी भर दिला आहे. या निर्णयामुळे गणेशोत्सवाला पुन्हा एकदा पारंपरिक आणि धार्मिक स्वरूप प्राप्त होण्यास मदत होईल अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.

 परंपरा आणि आधुनिकतेचा संघर्ष
गणेशोत्सव हा नेहमीच सामाजिक एकोपा आणि सांस्कृतिक जतन यांचा प्रतीक राहिला आहे. मात्र, आधुनिक काळात वाढत्या ‘इव्हेंट मॅनेजमेंट’च्या ट्रेंडमुळे आणि मनोरंजनाच्या नावाखाली मूळ उद्देश बाजूला सारला जात असल्याची चिंता अनेकजण व्यक्त करतात. डीजेचा दणदणाट, अनावश्यक खर्च आणि काही वेळा अयोग्य कार्यक्रमांमुळे उत्सवाचे स्वरूप बिघडत चालले आहे. पुण्यातील २०० मंडळांचा निर्णय हा या संघर्षामध्ये परंपरावाद्यांच्या बाजूने एक सकारात्मक पाऊल मानला जात आहे.

पुण्यातील गणेशोत्सवातील गौतमी पाटीलच्या निमंत्रणावरून निर्माण झालेला वाद आणि २०० मंडळांनी डीजेला दिलेला नकार, हे दोन्ही प्रसंग सार्वजनिक उत्सवाच्या भविष्यावर विचार करण्यास भाग पाडतात. गणेशोत्सव हा सामाजिक एकोपा आणि धार्मिक श्रद्धेचे प्रतीक आहे. त्याचे पावित्र्य जपण्याची आणि त्याला पारंपरिक व शांततापूर्ण स्वरूप देण्याची जबाबदारी आयोजक आणि भाविक या दोघांवरही आहे. केवळ मनोरंजनापेक्षा समाज प्रबोधन आणि सांस्कृतिक जतनाला प्राधान्य दिल्यासच लोकमान्य टिळकांना अभिप्रेत असलेला गणेशोत्सव खऱ्या अर्थाने यशस्वी होईल.