मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा आज मराठवाडा दौरा पार पडला. लातूर, धाराशिव, सोलापूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन त्यांनी पिकांची पाहणी केली आणि शेतकऱ्यांच्या व्यथा ऐकून घेतल्या. गेल्या दीड महिन्यांपासून पावसाने दडी मारल्याने खरीपाची पिके पूर्णपणे वाया गेली असून, सोयाबीनसारखी महत्त्वाची पिके वाळून गेल्याने शेतकरी हवालदिल झाले आहेत. मराठवाड्यात यंदा सरासरीच्या तुलनेत तब्बल ३५ टक्के पावसाची तूट नोंदवण्यात आल्याने परिस्थिती गंभीर बनली आहे. प्रशासनाने पिण्याच्या पाण्यासाठी धरणांमधील पाणी आरक्षित ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे, तर पुढील दोन दिवसांत दुष्काळसदृश्य परिस्थितीचा प्राथमिक अहवाल शासनाला सादर केला जाणार आहे.
## मुख्यमंत्र्यांचा मराठवाडा दौरा: शेतकऱ्यांच्या डोळ्यात पाणी
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मराठवाड्यातील लातूर, धाराशिव आणि सोलापूर जिल्ह्यांचा दौरा करून दुष्काळामुळे संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांशी संवाद साधला. यावेळी अनेक शेतकऱ्यांनी आपली व्यथा मांडताना मुख्यमंत्र्यांसमोर अक्षरशः ढसाढसा रडून आपली परिस्थिती कथन केली. पावसाने ओढ दिल्याने सोयाबीनसह इतर खरीप पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन त्यांच्या भावना समजून घेण्याचा मुख्यमंत्र्यांचा प्रयत्न होता.
## मराठवाड्यात पर्जन्यमानाची गंभीर तूट
मराठवाड्यातील एकूण पर्जन्यमानात ३५% तूट नोंदवली गेली आहे, ज्यामुळे पाण्याचा प्रश्न गंभीर झाला आहे. या तुटीचे जिल्हावार चित्र अधिक चिंताजनक आहे:
* लातूरमध्ये सर्वाधिक ५०% पावसाची तूट.
* धाराशिव आणि बीड जिल्ह्यांमध्ये प्रत्येकी ४०% तूट.
* परभणीत ४३% पावसाची तूट.
* छत्रपती संभाजीनगर आणि जालना जिल्ह्यांमध्ये काही प्रमाणात पाऊस झाला असला तरी, तिथेही २६% तूट कायम आहे.
पावसाळ्याच्या दिवसांतही मराठवाड्यात पिण्याच्या पाण्याची भीषण टंचाई निर्माण झाली आहे, ज्यामुळे २४६ टँकर्सद्वारे पाणीपुरवठा सुरू आहे. यापैकी सर्वाधिक १२० टँकर्स बीड जिल्ह्यात, ९६ छत्रपती संभाजीनगरमध्ये आणि २२ जालन्यात कार्यरत आहेत.
## धरणातील पाणीसाठा घटला; प्रशासनाची खबरदारी
मराठवाड्यातील ९१७ लहान-मोठ्या प्रकल्पांमध्ये अपेक्षित पाणीसाठ्याच्या तुलनेत ५० टक्के पाणी कमी आहे. जायकवाडी धरणात काही प्रमाणात साठा असला तरी, मांजरा धरणात केवळ १० टक्के पाणीसाठा उरल्याने परिस्थिती अधिक चिंताजनक बनली आहे. नद्यांमधील वाहते पाणी अडवण्यासाठी दरवर्षी सप्टेंबरमध्ये बंद केले जाणारे बंधारे यंदा जुलै-ऑगस्ट महिन्यातच बंद करण्याची वेळ आली आहे. ही परिस्थिती पाहता, विभागीय आयुक्त जी. श्रीकांत यांनी धरणांमधील उपलब्ध पाणी फक्त पिण्यासाठी आरक्षित ठेवण्याचा निर्णय घेतल्याचे सांगितले.
## शासनाला प्राथमिक अहवाल सादर करण्याची तयारी
मराठवाड्यात निर्माण झालेल्या दुष्काळसदृश्य परिस्थितीवर प्रशासनाने तातडीने उपाययोजना करण्यास सुरुवात केली आहे. दुष्काळ निवारणासाठी तयार केलेल्या आराखड्यानुसार, जिल्हाधिकारी, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, तहसीलदार आणि गटविकास अधिकारी नियमितपणे शेतांना भेटी देऊन पिकांची आणि पाणीटंचाईची स्थिती तपासत आहेत. या पाहणीनंतर एक प्राथमिक अहवाल पुढील दोन दिवसांत शासनाला सादर केला जाणार आहे. या अहवालाच्या आधारे सरकारकडून पुढील उपाययोजना केल्या जातील, अशी अपेक्षा आहे.
**निष्कर्ष:** मराठवाड्यात पावसाअभावी निर्माण झालेली परिस्थिती अत्यंत गंभीर आहे. शेतकरी मोठ्या आर्थिक संकटात सापडले असून, पिण्याच्या पाण्याची समस्याही उग्र रूप धारण करत आहे. मुख्यमंत्र्यांच्या दौऱ्यामुळे आणि प्रशासनाच्या तातडीच्या उपाययोजनांमुळे काहीसा दिलासा मिळाला असला तरी, खरीप पिकांचे नुकसान आणि भविष्यातील पाणीटंचाई पाहता दीर्घकालीन उपाययोजनांची नितांत गरज आहे. सरकारकडून तातडीने मदतीची आणि प्रभावी उपायांची अपेक्षा शेतकरी व्यक्त करत आहेत.
By
By
