मुख्य निवडणूक आयुक्तांवर गंभीर आरोप: ‘निवडणुका मॅनेज झाल्या तर लोकशाहीला अर्थ नाही’, पृथ्वीराज चव्हाणांची ज्ञानेश कुमारांच्या चौकशीची मागणी

**मुख्य निवडणूक आयुक्तांवर गंभीर आरोप: ‘निवडणुका मॅनेज झाल्या तर लोकशाहीला अर्थ नाही’, पृथ्वीराज चव्हाणांची ज्ञानेश कुमारांच्या चौकशीची मागणी**

**Meta Description:** माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर गंभीर आरोप केले आहेत. निवडणूक आयोगाच्या कामकाजावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत, त्यांनी ज्ञानेश कुमार यांच्या चौकशीची आणि पदावरून हटवण्याची मागणी केली आहे.

**प्रास्ताविक:**
भारतीय लोकशाहीचा आधारस्तंभ असलेल्या निवडणूक आयोगाच्या (Election Commission) कामकाजावर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त (Chief Election Commissioner) ज्ञानेश कुमार यांच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर आक्षेप घेतले आहेत. एका अहवालाचा हवाला देत चव्हाण यांनी, ज्ञानेश कुमार यांनी आपल्या सहकाऱ्यांशी चर्चा न करताच अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतल्याचा आरोप केला आहे. त्यांनी या प्रकरणाच्या सखोल चौकशीची मागणी केली असून, ज्ञानेश कुमार यांना पदावरून हटवण्याची प्रक्रिया सुरू करण्याची मागणीही केली आहे.

## मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या कामकाजावर प्रश्नचिन्ह
पृथ्वीराज चव्हाण यांनी नुकत्याच दिलेल्या मुलाखतीत म्हटले आहे की, निवडणूक आयोगाच्या कामकाजासंदर्भात प्रसिद्ध झालेला अहवाल अत्यंत धक्कादायक आहे. संविधानाच्या कलम ३२४ नुसार स्थापित झालेली निवडणूक आयोग ही एक स्वायत्त आणि घटनात्मक संस्था आहे. १९९५ मधील ‘टी.एन. शेषन विरुद्ध भारत सरकार’ या ऐतिहासिक खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने निवडणूक आयुक्तांचे अधिकार आणि भूमिका स्पष्टपणे निश्चित केली आहे. असे असूनही, मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार हे आपल्या सहकाऱ्यांशी सल्लामसलत न करताच आयोगाच्या वतीने निर्णय घेत होते, असे या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, या वृत्ताचे अद्याप कोणाकडूनही खंडन करण्यात आलेले नाही, यावर चव्हाणांनी भर दिला.

## अधिकाराचा गैरवापर आणि लोकशाहीस धोका
चव्हाण यांनी ज्ञानेश कुमार यांच्यावर अधिकाराचा उघड गैरवापर केल्याचा आरोप केला आहे. “ते कोणाला निवडणुका जिंकण्यास मदत करत होते?” असा थेट सवाल त्यांनी उपस्थित केला. गेल्या १२ वर्षांत मोदी सरकारवर झालेला हा सर्वात गंभीर आरोप असल्याचेही ते म्हणाले. निवडणूक आयोगाने “आम्ही एकत्रितपणे निर्णय घेतले” असे स्पष्टीकरण दिले असले तरी, ते तपासाअंती टिकणारे नाही, असा दावा चव्हाण यांनी केला. मुख्य निवडणूक आयुक्त किंवा इतर दोन सदस्यांपैकी कोणीतरी सत्य लपवत आहे, अशी शंका त्यांनी व्यक्त केली. कायद्यानुसार, मतभेद असू शकतात, परंतु निर्णय एकमताने किंवा बहुमताने सामूहिकरीत्या घेतले जाणे आवश्यक आहे. ही प्रक्रिया न पाळल्यास लोकशाहीच्या पारदर्शकतेला धोका निर्माण होतो.

## ज्ञानेश कुमार यांना निलंबित करण्याची मागणी आणि पुढील पाऊले
या गंभीर प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर पृथ्वीराज चव्हाण यांनी काही महत्त्वाच्या मागण्या केल्या आहेत:
* काँग्रेस पक्षाने ‘इंडिया’ (INDIA) आघाडीच्या नेत्यांची तातडीने बैठक बोलवावी.
* विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांच्या नेतृत्वाखालील शिष्टमंडळाने राष्ट्रपतींची भेट घेऊन मुख्य निवडणूक आयुक्तांना पदावरून दूर करण्याची मागणी करावी.
* आवश्यक असल्यास सर्वोच्च न्यायालयाने स्वतःहून (Suo Motu) दखल घेऊन निवडणूक आयोगाच्या कामकाजाची चौकशी करावी.
* राज्यघटनेत नमूद केलेल्या प्रक्रियेनुसार मुख्य निवडणूक आयुक्तांना पदावरून दूर करण्यासाठी विरोधी पक्षांनी महाभियोगाचा प्रस्ताव मांडावा.

चव्हाण यांनी नमूद केले की, हा विषय अत्यंत गंभीर आहे. “निवडणुका मॅनेज केल्या तर लोकशाहीला काही अर्थच नाही,” हे त्यांचे विधान या प्रकरणाचे गांभीर्य अधोरेखित करते. त्यामुळे मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांना तातडीने निलंबित करण्याची मागणी त्यांनी केली आहे.

**निष्कर्ष:**
पृथ्वीराज चव्हाण यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या कामकाजावर उपस्थित केलेले प्रश्न भारतीय लोकशाहीसाठी चिंतेची बाब आहेत. निवडणूक आयोगासारख्या महत्त्वाच्या संस्थेच्या सचोटीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्यास, लोकांचा लोकशाही प्रक्रियेवरील विश्वास कमी होऊ शकतो. त्यामुळे, या प्रकरणाची सखोल आणि निष्पक्ष चौकशी होणे, तसेच दोषी आढळल्यास कठोर कारवाई करणे अत्यंत आवश्यक आहे. लोकशाहीचे पावित्र्य जपण्यासाठी आणि निवडणुका निःपक्षपातीपणे पार पडाव्यात यासाठी या मागण्यांवर तातडीने विचार होणे गरजेचे आहे।