किडनी स्टोन ( Kidney stones ) चा धोका? उन्हाळ्यात डिहायड्रेशन टाळा, निरोगी किडनीसाठी ह्या सवयी लावा!

Kidney stones उन्हाळ्याची चाहूल लागताच वातावरणात उष्णता वाढते आणि शरीराला पाण्याची गरज जास्त भासते. या काळात अनेक लोक शरीरातील पाण्याच्या गरजेकडे दुर्लक्ष करतात, ज्यामुळे डिहायड्रेशनचा धोका वाढतो. पण तुम्हाला माहित आहे का की, हे डिहायड्रेशन केवळ थकवा किंवा अशक्तपणा आणत नाही, तर ते तुमच्या मूत्रपिंडांवर (किडनी) गंभीर परिणाम करू शकते, विशेषतः ‘किडनी स्टोन’ (मूत्रपिंड खडे) होण्याचा धोका कैक पटींनी वाढवतो? होय, हे खरं आहे! चला तर मग, या उन्हाळ्यात डिहायड्रेशनमुळे वाढणाऱ्या किडनी स्टोनच्या धोक्याला कसे टाळता येईल आणि आपल्या किडनीचे आरोग्य कसे जपायचे, हे सविस्तरपणे जाणून घेऊया.

डिहायड्रेशन आणि किडनी स्टोनचा संबंध

जेव्हा आपले शरीर पुरेसे पाणी पित नाही, तेव्हा लघवी (मूत्र) अधिक प्रमाणात घट्ट होते. या घट्ट लघवीमध्ये कॅल्शियम, ऑक्सलेट आणि युरिक ऍसिडसारख्या खनिजांचे प्रमाण वाढते. हे क्षार कालांतराने एकत्र येऊन स्फटिकासारखे कण तयार करतात, जे पुढे जाऊन ‘किडनी स्टोन’ बनतात. उन्हाळ्यात घामामुळे शरीरातील पाणी मोठ्या प्रमाणात बाहेर पडते आणि जर आपण तेवढ्या प्रमाणात पाणी पुन्हा घेतले नाही, तर डिहायड्रेशनमुळे लघवी अधिकच घट्ट होते, ज्यामुळे स्टोन तयार होण्याची प्रक्रिया वेग घेते. किडनी स्टोनचा त्रास अत्यंत वेदनादायक असतो आणि तो टाळण्यासाठी काही सोपे उपाय आहेत.

किडनी स्टोनची ( Kidney stones ) काही सामान्य लक्षणे

किडनी स्टोनची लक्षणे अनेकदा तीक्ष्ण असतात. यात पाठीत किंवा ओटीपोटात तीव्र वेदना होणे, लघवी करताना जळजळ होणे, वारंवार लघवीला जावे लागणे, लघवीत रक्त येणे किंवा मळमळ-उलटी होणे यांचा समावेश असतो. ही लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

किडनी स्टोन ( Kidney stones ) प्रतिबंधासाठी चांगल्या सवयी

1. भरपूर पाणी प्या: हा किडनी स्टोन टाळण्याचा सर्वात सोपा आणि प्रभावी उपाय आहे. दररोज किमान 8-10 ग्लास (सुमारे 3-4 लिटर) पाणी पिणे आवश्यक आहे. उन्हाळ्यात, व्यायाम करताना किंवा जास्त घाम येत असल्यास, यापेक्षा जास्त पाणी पिणे महत्त्वाचे आहे. पाणी पिल्याने लघवी पातळ राहते आणि खनिजांचे स्फटिकीकरण टाळता येते.

2. संतुलित आहार घ्या:
सोडियम कमी करा: जास्त मीठ खाल्ल्याने शरीरातील कॅल्शियमचे प्रमाण वाढते, जे स्टोन तयार करण्यास मदत करते. प्रक्रिया केलेले अन्नपदार्थ आणि जास्त मीठ असलेले पदार्थ टाळा.
ऑक्सलेटयुक्त पदार्थ मर्यादित करा: पालक, चहा, चॉकलेट, शेंगदाणे, बीट यांसारख्या पदार्थांमध्ये ऑक्सलेटचे प्रमाण जास्त असते. यांचा वापर मर्यादित प्रमाणात करावा.
लिंबूवर्गीय फळे खा: लिंबू, संत्री, मोसंबी यांसारख्या फळांमध्ये सायट्रेट असते, जे किडनी स्टोन तयार होण्यापासून रोखण्यास मदत करते. लिंबूपाणी किंवा ताजी फळांचे रस नियमित प्या.
प्राणीजन्य प्रथिने कमी करा: लाल मांस आणि जास्त प्रमाणात चिकन खाल्ल्याने युरिक ऍसिडचे प्रमाण वाढू शकते, ज्यामुळे स्टोनचा धोका वाढतो.

3. इतर आरोग्यदायी पेये: नारळपाणी, ताक, जलजीरा आणि ताजे फळांचे रस (साखरेशिवाय) हे उन्हाळ्यात शरीराला हायड्रेटेड ठेवण्यासाठी उत्कृष्ट पर्याय आहेत. साखरयुक्त पेये, कोल्ड ड्रिंक्स आणि अति कॅफिन (चहा/कॉफी) व अल्कोहोल टाळा, कारण ते डिहायड्रेशन वाढवू शकतात.

4. नियमित व्यायाम आणि निरोगी वजन: नियमित शारीरिक हालचाल आणि निरोगी वजन राखणे हे केवळ एकूण आरोग्यासाठीच नव्हे, तर किडनीच्या आरोग्यासाठी देखील महत्त्वाचे आहे. लठ्ठपणामुळे किडनी स्टोनचा धोका वाढतो.

उन्हाळ्यात डिहायड्रेशनमुळे किडनी स्टोनचा धोका निश्चितपणे वाढतो, पण योग्य काळजी आणि काही साध्या जीवनशैलीतील बदलांमुळे आपण या गंभीर समस्येपासून सहज बचाव करू शकतो. पाणी भरपूर पिणे, संतुलित आहार घेणे आणि आरोग्यदायी सवयी अंगीकारणे हे आपल्या मूत्रपिंडाचे आरोग्य जपण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. लक्षात ठेवा, “पाणी हे जीवन आहे” आणि निरोगी किडनीसाठी ते अमृतासारखे आहे! या उन्हाळ्यात स्वतःला हायड्रेटेड ठेवा आणि किडनी स्टोनच्या धोक्यापासून सुरक्षित राहा. आपल्या आरोग्याची काळजी घ्या!

Read More : भारतीय चित्रपटात ‘लियारी’ चे चित्रण: पाकिस्तानी रहिवाशांची ५०० कोटींची मागणी, नेमकं प्रकरण काय?